Doe ‘s inheems

Door: Dick Randshuizen

Wat is inheems/uitheems?

Inheemse planten, struiken en bomen komen in Nederland van nature voor. Uitheemse planten komen hier niet vandaan, die zijn hier naar toegebracht. Sommige al zo lang geleden dat we die ondertussen als inheems beschouwen. Hoe verder de wereld werd ontdekt hoe meer planten hier naar toe kwamen, vooral na de ontdekking van Amerika bijvoorbeeld is het snel gegaan. Of neem de tulp; “Hollandser kan niet”, zou je denken, maar die komt oorspronkelijk uit Centraal-Azië.

Waarom inheems?

Uitheemse planten zijn prachtig, vaak kiezen we voor bijvoorbeeld voor een hortensia (Noord-Amerika) of lavendel (Zuid-Europa) met grote bloemen. Die zijn vaak zo gekweekt omdat we dat nou eenmaal mooi vinden. Zo nemen de uitheemse planten steeds meer ruimte in en blijft er weinig over voor de inheemse planten. En dat is jammer want die hebben het ook buiten de tuinen al zwaar genoeg. Veel van die planten worden steeds zeldzamer en kunnen door de ruimte die we innemen, door de manier waarop we onder andere landbouw bedrijven en omgaan met de natuur steeds moeilijker overleven. Daar kun je in de tuin iets tegenover stellen en dat is hard nodig. Door het verdwijnen van die inheemse planten verdwijnen er steeds meer insecten, bijen, vlinders en andere bestuivers want die zijn weer afhankelijk van die planten, veel van deze bestuivers lusten de uitheemse planten niet.

Alleseters en de specialisten.

Kijk eens in het voorjaar en zomer goed in je tuin en probeer te ontdekken hoeveel verschillende soorten bijen of vlinders in de tuin ziet. Ik heb dat gedaan en zag eerst voornamelijk drie soorten bijen: De honingbij, de tuinhommel en het akkerhommeltje… En dan te bedenken dat er zo’n 340 bijensoorten in Nederland zijn. Het is niet gek dat ik deze drie bijensoorten zag, het zijn de alleseters, de generalisten, ze zijn niet kieskeurig en pakken wat ze pakken kunnen, ook veel uitheemse planten.

Dan hebben we soorten bijen die kieskeuriger zijn, die gaan voor bepaalde planttypen, die noemen we de specialistische bijen. Er zijn ook bijensoorten die afhankelijk zijn van één soort plant… verdwijnt de plant,
dan verdwijnt de bijensoort ook. Vorig jaar heb ik een bijenhotel geplaatst en meer inheemse planten geplant en ben ik weer gaan tellen en observeren. Nu kwamen er meer soorten, bijvoorbeeld de grote wolbij, het maskerbijtje en de behangersbij. Die lusten ook van alles maar hebben een sterke voorkeur voor bepaalde soort inheemse planten.

Waardplanten en drachtplanten

Buiten dat planten waardplanten zijn voor bijen, vlinders en andere bestuivers door middel van stuifmeel en nectar, hebben deze insecten de inheemse planten ook hard nodig voor voortplanting (drachtplanten). Bijvoorbeeld de inheemse klimop (Hedera helix) is een drachtplant voor het onder andere het boomblauwtje. Deze vlinders leggen daar de eitjes en de rupsen eten weer van de drachtplant. Veel uitheemse planten zijn wel waardplant (eten) voor de generalisten maar geen drachtplant (voortplanten).

Iedereen een stukje inheems!

Het zou mooi zijn als we op onze tuinen een plek reserveren voor een stukje inheems, hoe meer stukjes hoe beter! Plant of zaai inheemse planten in je tuin. Sommige van deze inheemse planten komen ook weleens aanwaaien zoals de grote kattenstaart of koninginnenkruid, dat zijn echte bijenmagneten. Er is zelfs een bij, de kattenstaartdikpootbij, die alleen overleeft dankzij de grote kattenstaart.

Favoriete inheemse planten voor in de zon, halfschaduw en schaduw, met deze soorten heb je bloemen van het voorjaar tot en met het najaar:
1) Betonie officinalis (Andoorn) zon/halfschaduw. Juni tot augustus.
2) Salvia Pratensis voor een zonnige plek. Bloeit in mei/juni
3) Grote klaproos, zonnig, mei t/m juli. Grond zanderig en zaai in februari)
4) Kruipend zenegroen, april t/m juni. Schaduw/halfschaduw.
5) Longkruid voor schaduwhoekjes. Maart t/m mei, voor de vroege bijen.
6) Vingerhoedskruid (Digitalis) voor de hommels, van mei t/m oktober, tweejarig.
7) Cichorei (zon/halfschaduw) de blauwste bloemetjes van juni tot oktober.
8) Grote kattenstaart, zon/halfschaduw. Juni/september.
9) Veronica longifolia (zon/halfschaduw) sierlijke plant. Juli/augustus.
10) Duifkruid (Scabiosa columbaria) zonnig, zanderig en kalk. Juni/september.
11) Blauw knoopje, zon/halfschaduw, lila blauwe bolletjes, juli tot oktober.
12) Grote kaardebol, zon/halfschaduw, roze distelachtige bloemen, juli t/m sept.

Er zijn interessante sites om inspiratie en informatie op te doen, ik heb veel gehad aan de onderstaande:
www.bloeibogen.nl – Hier kun je jouw locatie opzoeken en zien welke bijen in jouw omgeving voorkomen en de planten die hierbij passen.
www.cruydthoeck.nl – Inspiratie opdoen en je verbazen hoeveel keuze er is uit het aanbod van inheemse planten en zaden met achtergrondverhalen over de planten.
www.verspreidingsatlas.nl – Opzoeken waar de plant die je hebt gezien nog meer voorkomt in Nederland.
www.waarnemingen.nl – Samen met de app Obsidentify kun je hier een plant mee identificeren en doorgeven aan Waarnemingen.nl.
App: Obsidentify (* Google playstore) – plant fotograferen en opzoeken wat voor plant het is. Misschien heeft het aangewaaide plantje veel nut voor de bijen en vlinders.

De grote wolbij op de Betonie (Andoorn)